Bereid je voor!

 

 

De informatiefolder ‘Bereid je voor op een noodsituatie’ rolt bij alle inwoners van Nederland op de mat.

Ook eerder in de geschiedenis was dit het geval. In 1961 verspreidde de overheid twee instructiebrochures. Dit naar aanleiding van het gevaar van mogelijke radioactieve neerslag. Volgens de brochure was die neerslag niet waarneembaar met het blote oog; kortom, inwoners en boerenbedrijven moesten zich wapenen tegen een onzichtbare vijand. Aanleiding daartoe waren de internationale spanningen in de wereld, die verhoogd werden door de aanloop naar de Cubacrisis.

Een van de twee boekjes ligt al jaren in mijn kast. Het is afkomstig van mijn vader en bevat een handreiking hoe op de boerderij om te gaan met gevaar van buitenaf. Nu, met de nieuwe folder in de bus, haalde ik het boekje nieuwsgierig uit het stof.

 

Op de bovenste foto, afkomstig uit de brochure, zie je een voorbeeld van een schuilgelegenheid met de nodige urgente zaken. Een tafel met tafelkleed en vier stoelen. Op tafel een EHBO-set en een blok zeep. Een bed, wellicht een twijfelaar. Die maat houdt elkaar warm. Verder twee emmers water, een radio op batterijen, een schop en touw. Voor de kast staat een kolenstoof, de verre voorloper van STOOV, het draadloze infrarode warmtekussen van nu.

In de kast is een ruime voorraad proviand voorhanden: o.a. potten met ingemaakte groenten en fruit. Op de bovenste plank staan flessen die lijken op wijn- of bierflessen. Misschien is het illegaal gestookte jenever, al kan dat gezichtsbedrog zijn; het lijkt me niet dat de overheid destijds drankgebruik aanprees. Aan de wand hangen oliejassen. Boven op de kast staan boeken, wellicht de Bijbel, de catechismus of andere vakliteratuur. Een kookboek lijkt me in crisistijd niet aan de orde.
Een kist met zaagsel (de voorloper van de porta-potti) werd geadviseerd als closet. Gelukkig staat die niet in de getoonde ruimte maar uit het zicht.

Zelfvoorzienend

Ik vind de attributen op de foto nog niet zo slecht. Het oude, zelfvoorzienende systeem van groenten en fruit wecken komt uitstekend van pas in noodgevallen. Het doet me denken aan de weckpotten die vroeger thuis in de kelder keurig op rij op de planken stonden. Daarboven hing gedroogde ham en worst. Onze moeder maakte veel groenten in. De zuurkool ging in een Keulse pot. Andere groenten gingen in weckpotten: snijbonen, wortelen, augurken, appels, pruimen, bessen en kersen; die laatste soms op brandewijn.

Het wecken was een hele tour: oogsten, alles snijden, de flessen vullen en accuraat afsluiten met een rubber. Daarna alles verhitten in de weckketel. Maar het leverde veel op. De voorraad kwam vooral in de winter erg van pas; zo at je toch een beetje het jaar rond van eigen land, en je hoefde niet door weer en wind op de fiets naar de dorpswinkel.

Het boekje is erg interessant en biedt een kijkje in wat er op een boerderij allemaal komt kijken bij een grote calamiteit, zoals in dit geval radioactieve neerslag. Het vee, het land, de groenten: niets mag je meer aanraken, laat staan consumeren.
Iets dergelijks raakt niet alleen de boer, maar ontwricht ook het hele land.

Nooddoos

Ook nu komen er mogelijk nieuwe onzichtbare gevaren op ons af. Met enige tegenzin maak ik een nooddoos. Het stelt me een beetje gerust om in eigen huis een paar dagen te kunnen kamperen. Ik vul dan de doos wel aan met een knijpkat, batterijen en wc-papier voor de hoge nood. Dat laatste is wel zo fris.

Hieronder een instructief filmpje uit 1961 (Nederlands instituut voor Beeld en Geluid)